वडिलांच्या नावे असलेली वडिलोपार्जित संपत्ती मुलाच्या परवानगी विना विकता येते का ? सुप्रीम कोर्टाने एका वाक्यात दिल उत्तर

मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now

Property Rights : संपत्ती वरून अनेकदा कुटुंबांमध्ये वाद विवाद होत असतात. जसे की आपणास ठाऊकच आहे की, संपत्तीचे दोन प्रकार पडतात. एक संपत्ती असते वडीलोपार्जित संपत्ती आणि दुसरी संपत्ती असते स्वकष्टार्जीत. यातील स्वकष्टार्जीत संपत्ती ही व्यक्तीने स्वतः कमावलेली असते. अशी संपत्ती व्यक्ती कोणालाही विकू शकतो अथवा कोणालाही दान करू शकतो.

अशा संपत्तीच्या मालकाच्या वारसदारांना अशा संपत्तीवर दावा करता येत नाही. मात्र वडिलोपार्जित संपत्ती ही पिढ्यानपिढ्या हस्तांतरित होत असते. म्हणजेच अशी संपत्ती ही एका पिढीपासून दुसऱ्या पिढीकडे जाते. दरम्यान, याच संपत्ती बाबत माननीय सुप्रीम कोर्टाने एक अतिशय महत्त्वाचा आणि मोठा निकाल दिला आहे.

माननीय सुप्रीम कोर्टाने वडिलोपार्जित संपत्ती जर बापाने विकली तर मुलाला न्यायालयात दावा ठोकता येतो का ? याबाबत एका सुनावणीत महत्त्वाचा निकाल दिला आहे.

माननीय सर्वोच्च न्यायालयाने वडिलोपार्जित संपत्ती वडिलांना अर्थातच घरातील कर्त्या पुरुषाला मुलांच्या परवानगी विना विकता येते का ? याबाबत स्पष्टीकरण दिले आहे.

मीडिया रिपोर्टनुसार, वडिलोपार्जित मालमत्तेशी संबंधित एका प्रकरणात ५४ वर्षांपूर्वी दाखल करण्यात आलेली याचिका फेटाळताना सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे की, जर कुटुंबप्रमुखाने कौटुंबिक कर्ज फेडण्यासाठी किंवा कायदेशीर गरजांसाठी वडिलोपार्जित मालमत्ता विकली तर मुलगा किंवा इतर भागधारक ते न्यायालयात आव्हान देऊ शकत नाहीत.

सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे की, वडिलांनी कायदेशीर गरजांसाठी मालमत्ता विकल्याचे सिद्ध झाले की, भागधारक त्याला न्यायालयात आव्हान देऊ शकत नाहीत. या प्रकरणी मुलाच्या वतीने 1964 मध्ये वडिलांविरोधात याचिका दाखल करण्यात आली होती.

हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचले तोपर्यंत पिता-पुत्र दोघेही या जगात नव्हते. मात्र दोघांच्या वारसांनी प्रकरण सुरूच ठेवले. कोणत्याही कुटुंबातील सर्वात ज्येष्ठ पुरुष हा कर्ता असतो. जर ज्येष्ठ पुरुष मरण पावला, तर त्याच्यानंतर जो ज्येष्ठ असेल तो आपोआप कर्ता होतो.

तथापि, काही प्रकरणांमध्ये ते इच्छेनुसार घोषित केले जाते. आम्ही म्हटल्याप्रमाणे, काही प्रकरणांमध्ये तो हा जन्मसिद्ध अधिकार राहत नाही. जेव्हा वर्तमान कर्ता म्हणजेच कुटुंब प्रमुख दुसर्‍याला कर्ता म्हणून नामनिर्देशित करतो तेव्हा हा अधिकार जन्मसिद्ध राहत नाही.

तो म्हणजे कर्ता पुरुष त्याच्या इच्छेनुसार दुसऱ्याला कर्ता करू शकतो. याशिवाय, कुटुंबाची इच्छा असल्यास, ते सर्वानुमते एका व्यक्तीला कर्ता म्हणून घोषित करू शकतात. अनेक वेळा न्यायालय काही हिंदू कायद्याच्या आधारे कर्ता नियुक्त करते. परंतु, हे फार कमी प्रकरणांमध्ये घडते.

एकंदरीत वडिलोपार्जित संपत्ती हा घरातील कर्ता पुरुष विकू शकतो. कर्ज फेडण्यासाठी किंवा इतर कायदेशीर बाबींसाठी कर्त्या पुरुषाला वडिलोपार्जित संपत्ती देखील विकण्याचा अधिकार असतो.

शेती हवामान आणि बाजारभाव विषयक बातम्या मोफत वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा