Cow Farming Tips : पशुपालन व्यवसायातून लाखोंची कमाई होणार…! पण जनावरांना अतिसार (हगवण) झाला असेल तर आजच करा ‘हे’ उपाय, अन्यथा…

मोफत मराठी बातम्यांसाठी आमचा ग्रुप जॉईन करा
WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now

Cow Farming Tips : भारतात पशुपालन व्यवसाय (Animal Husbandry) मोठ्या प्रमाणात केला जातो. केवळ जनावरांना चारा देऊन त्यांचे पालन केले जात नाही. त्यापेक्षा त्यांच्या राहण्याची, आहाराची आणि आरोग्याची (Animal Care) योग्य व्यवस्था करावी लागते. अन्यथा जनावरांना अनेक आजार होतात. त्यातचं आता जनावरांना जुलाब होणे हे सर्रास झाले आहे. मात्र काही वेळा हा आजार जनावरांसाठी जीवघेणाही ठरतो.

बहुतांश जनावरांमध्ये हवामानातील बदलामुळे किंवा अति उष्णतेमुळे जुलाब (Animal Diarrhea) होतात. यावर योग्य वेळी उपचार न केल्यास जनावरांचा मृत्यूही होऊ शकतो. पशुपालक शेतकऱ्याने (Livestock Farmer) जनावरांच्या अतिसारावर वेळेत उपचार करून घ्यावेत किंवा घरगुती उपायांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जातो. अशा परिस्थिती आज आपण जनावरांना अतिसार झाल्यास कोणकोणत्या उपाययोजना केल्या पाहिजेत याविषयी जाणून घेण्याचा प्रयत्न करणार आहोत.

जनावरांना अतिसार होण्याची लक्षणे 

जुलाबात जनावराचे शेण सैल असेल तर ते सामान्य लक्षण आहे. पण याशिवाय इतरही अनेक लक्षणे आहेत. ज्यावरून तुम्ही समजू शकता की प्राण्याला जुलाबाचा आजार झाला आहे.

जसे-

शेणामध्ये येणारा द्रव फेसासारखा पदार्थ.

पिचकारी सारखे शेण टाकणे.

जनावरांच्या शेणाचा वास येणे.

जनावरांचे शेण वारंवार टाकणे.

बसलेले जनावरांचे शेण काढणे.

शेणात रक्त येणे.

जनावरांना थंडी वाजणे.

प्राण्यांचा ताप येणे.

प्राण्यांच्या अतिसाराचे कारण

कधीकधी जनावरांना अचानक जुलाब होऊ लागतात. याचे कारण शेतकऱ्यांना समजत नाही. काही वेळा पचनाच्या समस्यांमुळे जनावरांना जुलाबही होतो.

जसे-

जनावरांना अधिक हिरवा चारा दिल्यास.

जनावराला आवश्यकतेपेक्षा जास्त हरभरा किंवा चारा दिल्यास.

उरलेले अन्न जनावरांना खाऊ घातल्यास त्यांना जुलाब होतात.

शिळा किंवा कुजलेला चारा खाऊ घालणे.

प्राणी नाल्यातील किंवा तलावातील घाणेरडे पाणी पित असतील तरी देखील हा आजार होतो.

घाणेरड्या पाण्यात उगवलेले गवत खाल्ल्याने देखील प्राण्यांना जुलाब होतात.

कीटकनाशके आणि इतर रसायने असलेले गवत खाऊ घातल्यास जनावरांना जुलाब होण्याची शक्यता असते.

गवतासोबतच कीटक खाल्याने देखील जनावरांना जुलाब होतात.

मोठ्या प्रमाणात बिनोला किंवा त्याचा ढेप खाऊ घातल्याने देखील जनावरांना जुलाब होऊ शकतात.

याशिवाय अनेक औषधांमुळेही जनावरांना जुलाब होतात.  उदाहरणार्थ, जनावरांच्या त्वचेवरील कीटक किंवा किडे मारण्यासाठी वारलेले औषध, दूध उत्पादन वाढविण्यासाठी वापरलेल औषध आणि इतर गरम औषध यामुळे जनावरांना जुलाब होण्याची शक्यता असते.

प्रतिबंधात्मक उपाययोजना

जर तुम्ही योग्य वेळी नियंत्रण केले तर घरगुती उपायांनी तुम्ही जनावराचे जुलाब थांबवू शकता, परंतु काही बाबतीत ते थांबवणे सोपे नसते, तर जनावरांना वाचवण्यासाठी नेहमी खालील गोष्टींची काळजी घ्यावी.

जनावरांना ताजे आणि स्वच्छ गवत खायला द्यावे.

गलिच्छ पाण्यात उगवलेले गवत खाऊ घालू नका.

हिवाळ्यात जास्त हिरवा चारा खाऊ घालू नका.

जनावरांना गलिच्छ पाणी प्यायला देऊ नका.

प्राण्यांच्या अतिसारावर घरगुती उपचार

जर तुमच्या जनावरांना जुलाबाची समस्या गंभीर नसेल तर तुम्ही यासाठी घरगुती उपाय करू शकता, मात्र जनावरांना जास्त त्रास होत असेल तर घरगुती उपायाची वाट पाहू नका.  घरगुती उपायांमध्ये तुम्ही खालील गोष्टींचा अवलंब करू शकता.

जसे-

जनावरांना मोहरीचे तेल किंवा मोहरीचे फळ चारा मिसळून द्यावे.

दही आणि ताक प्या.

तसेच यावेळी जनावरांना गरम वस्तू देऊ नका. उदाहरणार्थ, बिनोला आणि इतर तृणधान्ये.

घरगुती उपाय करून देखील जनावरांना होणारे अतिसार थांबत नसतील तर पशुवैद्यकाचा ताबडतोब उपचार घ्यावा.

जनावरांना अतिसार झाल्यास हे औषध दिलं जातं

जनावरांच्या लक्षणांनुसार आणि समस्यांनुसार डॉक्टर औषधे देतात. रिहायड्रेशन फ्लुइड्स आणि विविध प्रकारचे खनिजे आणि इतर पोषक तत्वे सहसा अतिसारासाठी दिली जातात.  ते प्राण्यांच्या शरीरातील पाण्याची आणि आवश्यक पोषक तत्वांची कमतरता पूर्ण करतात आणि अतिसारात देखील आराम देतात. याशिवाय सल्फागुआनिडीन, सल्फागुआनिडीन, सल्फा बोलस आणि इंट्राव्हेनस इंजेक्शन्समुळे जनावरांना आराम मिळतो. सल्फामेथाझिन 5 मिलीग्रामची 1-1 गोळी दिवसातून दोनदा दिल्यास आराम मिळतो.

मित्रांनो घरगुती उपायाने जनावरांच्या अतिसार थांबत नसेल तर ताबडतोब पशुवैद्यकाचा सल्ला तसेच उपचार घेणे आवश्यक आहे.

शेती हवामान आणि बाजारभाव विषयक बातम्या मोफत वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा

Leave a Comment